Kuzey ve Güney Hollanda'da musluk suyunda daha fazla PFAS tespit edildi

Hollanda'da içme suyunun yaklaşık üçte birinde, RIVM'nin (Hollanda Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü) uygun gördüğünden daha fazla PFAS bulunuyor. Özellikle Kuzey ve Güney Hollanda'daki seviyeler yüksek çıkıyor. Bu sonuç, Greenpeace'in açık içme suyu verilerine dayanarak hazırlattığı PFAS haritasından ortaya çıktı.

PFAS, doğada kendiliğinden bulunmayan bir kimyasal madde grubunun ortak adı. Yüksek miktarlarda ya da yıllar boyunca fazla alınması halinde sağlığa zararlı olabiliyor.

İçme suyunda PFAS bulunduğu zaten biliniyordu. RIVM, insanların aldığı toplam PFAS'ın yüzde 20'sinin içme suyundan geldiğini hesaplamıştı. En büyük kısmı ise gıda ve havadan alınıyor.

Greenpeace araştırması, musluk suyundaki bölgesel farklılıkları haritalandırdı. Greenpeace'ten Eline Bosman NOS'a yaptığı açıklamada, "İnsanların musluklarından ne kadar PFAS çıktığını görebilmesini önemsedik" dedi. Araştırmada on su şirketinin verileri incelendi.

IJmuiden ve Zaandam'da en yüksek değerler

PFAS seviyeleri yalnızca Kuzey ve Güney Hollanda'da değil, Zeeland ve Utrecht'in bazı bölgelerinde de ortalamanın üzerinde. En yüksek değerler IJmuiden ve Zaandam'ın içme suyunda ölçüldü. Burada RIVM'nin tavsiye değerinin üç katına ulaşılıyor. Tavsiye değeri litre başına 4,4 nanogram PFAS.

Yasal olarak içme suyunda çok daha fazla PFAS'a izin veriliyor: litre başına 100 nanogram. RIVM, PFAS'ın insanlar üzerindeki olası etkilerine dair yeni bilgiler nedeniyle artık çok daha düşük olan tavsiye değerini kullanıyor.

İçme suyunda çok az PFAS bulunan yerler de var. Bunlar ağırlıklı olarak ülkenin kuzeyi ve doğusu ile Kuzey Brabant'ın bazı bölgeleri.

Greenpeace farklılıkların nedenini araştırmadı. Araştırmacılar bölgesel farklılıkların su şirketlerinin farklı su kaynakları kullanmasından kaynaklandığını düşünüyor. Bosman, "Yüzey suyumuzda yer altı suyumuzdan daha fazla PFAS var" diyor. "Fark, kaynak farklılığından kaynaklanıyor olabilir."

Bazı yerlerde suda daha fazla PFAS bulunması, suyun içilemez olduğu anlamına gelmiyor. Söz konusu miktarlar çok düşük. Bosman, "RIVM'nin tavsiyesine uyuyoruz" diye vurguluyor. "Suyu içmeye devam etmeliyiz. Su sağlığımız için önemli. Ancak PFAS'ın her yerde, hatta musluk suyumuzda bile bulunan bir kirletici olduğu açık. Bundan kaçınmamız neredeyse mümkün değil."

İçme suyu şirketleri, PFAS kullanımına tamamen yasak getirilmesini uzun süredir istiyor. Su şirketleri birliği Vewin'in sözcüsü, bu yasakla kimyasal maddelerin suya karışmasının önlenmek istendiğini belirtiyor.

Su şirketi Vitens'in sözcüsü ise içme suyunun Hollanda'da en sıkı denetlenen ürün olduğuna dikkat çekiyor. Su, şirketler tarafından sürekli analiz ediliyor. Sözcü, "Su güvenli, söz konusu olan birkaç nanogram PFAS, insanların gıdayla aldığından çok daha az" diyor.

Su şirketlerinin PFAS'ı sudan filtrelemek için çeşitli yöntemleri var, ancak bazı kimyasal maddeler diğerlerine göre daha kolay temizleniyor. Bir yetkili, "Bazı filtreleme yöntemleri pahalı, bu da fiyata yansıyor. Gerçek çözüm, ki bu konuda tüm şirketler hemfikir, PFAS'ın suya artık karışmaması. O zaman sudan çıkarılmasına da gerek kalmaz" değerlendirmesinde bulunuyor.

PFAS yasağı için Avrupa düzeyinde düzenlemeler gerekiyor. "Brüksel'de bu konuda anlaşma sağlanmalı ve bu epey zaman alıyor."

Greenpeace de tam yasak çağrısı yapıyor. Bosman, "Buna bir son verilmesini istiyoruz" diyor. Çevre örgütü ayrıca PFAS'la çalışan kimya sanayisinin, içme suyu şirketleri için daha yeni ve iyi filtre tesislerinin maliyetini üstlenmesini istiyor.