Liberya'da zombi uyuşturucu kush kadınları vuruyor

Liberya'da sentetik uyuşturucu kush bağımlısı genç bir anne, ellerinin titrediğini ve maddeyi içmediğinde kendini ölü gibi hissettiğini anlatıyor. Üç çocuğu babalarıyla yaşıyor. Bu genç kadın, Batı Afrika'yı etkisi altına alan ve "zombi uyuşturucu" olarak da bilinen kush mağdurlarından yalnızca biri. Kadınlar bu uyuşturucu krizinde daha az görünür kalma riski taşıyor.

Kush'un komşu ülke Sierra Leone'de yıllardır büyük bir sorun olduğu biliniyor. Liberya'da da durum giderek kötüleşiyor. Tahminlere göre her beş gençten biri yasa dışı uyuşturucu kullanıyor ve bunların arasında kush giderek daha fazla yer alıyor. Bir doz, sokak satıcısından yaklaşık 50 avro sente temin edilebiliyor. Liberya Devlet Başkanı durumu "uyuşturucu salgını" olarak nitelendirerek 2024'te ulusal sağlık krizi ilan etti. Ülke genelinde binlerce gencin hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Nitelikli ve ölümcül bir karışım

Clingendael ve Global Initiative tarafından yapılan araştırmaya göre kush, eroinin onlarca katı gücünde olan ve solunumu baskılayabilen çok güçlü opioidler olan nitazenler içeriyor. Aşırı dozda ölümcül olabiliyor. Aynı araştırma, uyuşturucunun hammaddelerinin uzaktan geldiğini de ortaya koydu. Hollanda ve Birleşik Krallık, bu bileşenlerin en önemli tedarikçileri arasında. Tüccarlar hammaddeleri deniz yoluyla ve havayolu postasıyla Batı Afrika'ya gönderiyor. Orada sıvı halde bitkisel maddeye püskürtülüyor ve sokakta satılıyor. Liberyalı yetkililer bu yaz ele geçirilen uyuşturucuları birkaç kez halkın önünde yaktı; bunun uyuşturucu kartellerine bir mesaj olması amaçlanıyordu.

Utanç ve korku yardım aramayı engelliyor

Liberya'da kadınlar uyuşturucu krizinde görünmez kalma riskiyle karşı karşıya. Bağımlılıklarından utanmaları, yargılanma korkusu ve çocuklarını kaybetme endişesi, onları daha az görünür kılıyor ve yardım aramalarını zorlaştırıyor. Kush'tan tek başına kurtulmak ise şiddetli yoksunluk belirtileri nedeniyle çok güç. Doz isteği o kadar yoğun ki kullanıcılar dilenmeye ya da çalmaya başlıyor. Sokaktaki genç anne için bağımlılığı onu cinsel sömürüye karşı aşırı savunmasız bırakıyor. "Ben yüksekken ve başım dönerken erkekler bana para vermeden benimle seks yapıyor" diyor. Tek istediğinin bırakmak ve çocuklarına bakmak olduğunu söylüyor. Bu yüzden bir rehabilitasyon merkezinde yer bulmayı umut ediyor. Ancak bu merkezler az ve pahalı.

Bazı kadınlar ise seyirci kalmayı reddediyor. Gertrude Harris, sokakta artan sayıda genç kadını görünce beş yıl önce diğer kadınlarla harekete geçmeye karar verdi. Kadınların hâlâ derin eşitsizlikle ve sağlık ile ekonomik fırsatlara sınırlı erişimle mücadele ettiği ülkede kendi kliniklerini kurdular. Women Rescue Daughters vakfının kliniği, tropik ormanın başladığı başkent Monrovia'nın hemen dışında yer alıyor. Dış yardım olmadan, gönüllüler burada kadınları dokuz ay boyunca misafir ediyor. Yalnızca kendi isteğiyle bırakmak isteyen kadınlar kabul ediliyor. İçeri girdikten sonra tıbbi tedavi görüyor ve bırakma süreci başlıyor. Harris'e göre bu süreç sert geçebiliyor. "Bazen tamamen kontrolden çıkıyorlar. Maddenin vücutlarından çıkması birkaç gün sürüyor. Sonra hemen sakinleşiyorlar."

Kadınlar ardından yeni beceriler öğreniyor: yemek pişiriyor, ekmek yapıyor, giysi ve başka ürünler üretiyor. "Burada yüzlerce kadına yardım ettik ve onların şimdi bunlarla ilgilendiğini görmek benim için hâlâ çok özel" diyor Harris, çanta, çiçek aranjmanı ve kilimleri göstererek. "Hayatlarına yeniden bir anlam kazandırmak istiyoruz." Klinikte kadınlar birbirlerine de destek oluyor. Kush bağımlılıkları yüzünden çevreleri sıklıkla onlarla ilişkisini kesiyor. Bazı kadınlar aileleri, eşleri veya çocuklarıyla artık görüşmüyor ve tek başına kalıyor.

27 yaşındaki Jacqueline kliniğe hamile olarak geldi ve kısa süre sonra doğum yaptı. "Beni hastaneye götürdüler, orada doğum yaptım. Tüm faturaları ödediler ve şimdi bana ve bebeğime bakıyorlar." Amaç, kadınların tedaviden sonra yeni bir hayat kurabilmesi ve umarız eski yaşamlarına dönmemesi. "Buraya geldiğimden beri bağımlılık dönemime göre çok daha iyi görünüyorum" diyor Jacqueline. "Kendimi yeniden insan gibi hissediyorum." Yüzünde geniş bir gülümseme beliriyor. "Kendimle gerçekten gurur duyuyorum."