RIVM: Kanında fazla kimyasal bulunan kişi sayısı azalıyor

Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü'nün (RIVM) yaptığı araştırmaya göre, geçen yıl kanında fazla miktarda PFAS bulunan kişi sayısı azaldı. Araştırma, kan bankası Sanquin'de kalan ve yaklaşık bin kan bağışçısına ait kan örnekleri üzerinde yapıldı. Sonuçlara göre bağışçıların yüzde 71'inde RIVM'nin belirlediği sınırın üzerinde PFAS bulunuyor. Yani hâlâ neredeyse dört kişiden üçünde fazla PFAS var. Ancak RIVM, bu oranın düştüğünü belirterek temkinli bir olumlu sonuç açıkladı.

PFAS nedir, neden kanında birikiyor?

PFAS, su, yağ ve kir itici özellikleri nedeniyle birçok üründe kullanılan kimyasal maddelerin ortak adı. Bu maddeler doğada neredeyse hiç parçalanmadığı için vücutta ve çevrede birikiyor. Sağlık riskleri nedeniyle PFOS, PFOA ve PFHxS gibi bazı PFAS türleri zaten yasaklanmış durumda.

RIVM'nin PFAS koordinatörü Joke Herremans, kandaki fazla kimyasal madde sayısındaki düşüşün bu yasaklardan kaynaklandığını söyledi. Herremans, "Bu maddelerin kullanımı azalıyor ve bir yasağın işe yaradığını görüyoruz" dedi.

Westerschelde ve Dordrecht çevresinde oranlar daha yüksek

RIVM araştırmayı, Chemours fabrikasının bulunduğu Dordrecht ve Westerschelde çevresine odaklayarak yaptı. Bu bölgelerde yaşayanların uzun süredir fazla PFAS'a maruz kaldığı biliniyor. Westerschelde'nin güneyindeki Zeeuws-Vlaanderen'de yedi PFAS türünün kandaki değerleri yüksek bulundu. Bazı türlerdeki değerler, Hollanda'nın geri kalanına göre yedi kat daha yüksekti. Westerschelde'nin kuzeyinde ise bazı PFAS türlerinin değerleri ülkenin geri kalanına göre iki kat yüksekti. Chemours çevresinde de PFAS değerleri hafifçe yüksek çıktı.

RIVM'ye göre bu yüksek değerler durumun endişe verici olduğu anlamına gelmiyor. Ancak enstitü, hiçbir sorun yokmuş gibi davranmak da istemiyor. Herremans, "Zeeuws-Vlaanderen'deki değerler çok yüksek değil, ama Hollanda'nın geri kalanından yüksek" diye konuştu.

Karşılaştırma için: RIVM geçen yıl neredeyse tüm Hollandalıların kanında fazla PFAS olduğunu, 2016 ve 2017'de incelenen kan örneklerine dayanarak tespit etmişti. Zeeuws-Vlaanderen'deki değerler, o dönemde ülke genelinde bulunan değerlerle aynı seviyede.

Kanda fazla PFAS sağlıklı değil, ancak insanlar bundan doğrudan ciddi şekilde hastalanmıyor. İlk etapta aşıların daha az etkili olması söz konusu olabilir. Herremans, "Ama bu aynı zamanda kalıtım, yaşam koşulları ve kişinin genel sağlık durumuna da bağlı" dedi. Ancak çok daha yüksek PFAS değerlerinde karaciğer sorunları gibi rahatsızlıklar ortaya çıkabiliyor.

RIVM, Avrupa Birliği'nde bir PFAS yasağı getirilmesinin önemini vurgulamaya devam ediyor. Bu konuda çalışmalar sürüyor, ancak uzun zaman alıyor ve muhtemelen tüm PFAS türlerini kapsamayacak.