Rotterdam'da özel ev sahipleri hâlâ fazla kira istiyor

Rotterdam'da birçok özel ev sahibi, belediyenin çabalarına rağmen hâlâ çok yüksek kira talep ediyor. Rotterdam Rekenkamer'inin (Şehir Denetim Kurulu) Uygun Kira Yasası'nın yürürlüğe girmesinden bu yana belediyenin yaklaşımını inceleyen araştırması bu sonucu ortaya koydu.

Kiracıları aşırı yüksek kiradan korumak için Temmuz 2024'ten beri Uygun Kira Yasası (Wet betaalbare huur) yürürlükte. Bir puan sistemi, ev sahibinin bir ev veya oda için ne kadar kira isteyebileceğini belirliyor. Bu nedenle kira birçok durumda ev sahibinin talep etmek istediğinden daha düşük oluyor. Yasanın yürürlüğe girmesiyle belediyeler aşırı yüksek kira fiyatlarıyla mücadele etmek için daha fazla yetki kazandı. Belediye, fazla kira isteyen bir ev sahibine uyarı verebiliyor ve sonunda ceza kesebiliyor. Ancak belediyenin müdahale edebilmesi için kiracıların önce fazla ödeme yaptıklarını belediyeye bildirmesi gerekiyor.

Kiracılardan çok az bildirim

Rotterdam'da yaklaşık 213 bin kiralık konut bulunuyor. Bunların neredeyse 10'da 7'si konut kooperatiflerine ait. Geri kalanı özel mülk sahiplerinin elinde. Belediye, bir kampanya ve ev ziyaretleriyle kiracıları fazla kira ödediklerinde bildirimde bulunmaya ikna etmeye çalıştı. Rekenkamer'in araştırmasına göre kiracıların neredeyse hiçbiri bunu yapmadı. Bu yılın mart ayına kadar yalnızca 212 bildirim geldi. Bu bildirimlerin de çok azı kira indirimine yol açtı: toplamda sadece 34 konutun kirası düşürüldü.

Rekenkamer sonuçları yetersiz buluyor. Kuruma göre bu yaklaşım, sonuçlara oranla hem yoğun emek gerektiriyor hem de pahalı: "Kira indiriminin her eurosı belediyeye 95 euroya mal oluyor." Kiracıların çoğunluğu belediyenin bildirim noktasını hâlâ bulamıyor. Rekenkamer'in anketine göre kiracıların yalnızca yüzde 30'u fazla kira ödemeleri durumunda nereye başvurabileceğini kabaca biliyor. Bildirimlerin az olmasının bir başka nedeni daha var. Direktör Sjoerd Keulen, "Ev sahibinin davranışı ne kadar kötüyse kiracıların bildirim yapma isteği o kadar düşük oluyor. Oysa yasayla korunması gereken tam da bu kiracılar" diyor. "Bildirimlerin gelmemesinin nedeni çoğu zaman sonuçlardan korkmak, hükümete güvensizlik veya ev sahibinin baskısı."

'Temkinli yaklaşım'

Rekenkamer'e göre bildirim yapılmadığı sürece yasaya uymayan bir ev sahibi cezadan kurtuluyor. "Oysa belediye gayri resmi olarak hangi ev sahiplerinin sistematik olarak yasayı ihlal ettiğini biliyor." Örneğin Rotterdam, çok sayıda göçmen işçinin yaşadığı Carnisse mahallesinde kiracıların en az yüzde 60'ının fazla kira ödediğini veya kötü koşullarda yaşadığını tahmin ediyor. Rekenkamer'e göre bir ihlal tespit edildiğinde belediye temkinli bir yaklaşım seçiyor. Araştırma sürerken belediye hiçbir ev sahibinin konutunu yönetimine almadı. Ceza da kesilmedi. "Bu yaklaşım nedeniyle bir ev sahibinin Uygun Kira Yasası'na uymaması kârlı hale geliyor."

Rekenkamer, sistematik ihlalde bulunanlara aktif olarak müdahale edilmesini öneriyor. Ayrıca ihlaller durumunda daha hızlı ağır önlemler alınmalı. Kurum, bildirimde bulunduktan sonra sorun yaşayan kiracılara da dikkat edilmesini tavsiye ediyor. Şehir yönetimi önerilerin neredeyse tamamını kabul ediyor. Sorumlu belediye meclis üyesi Kockelkoren, bölgesel yayın kuruluşu Rijnmond'a yaptığı açıklamada denetimin yazdan hemen önce sıkılaştırıldığını söyledi. "Rotterdam'daki herkes güvenli ve uygun fiyatlı bir konutu hak ediyor" diyen Kockelkoren, "Ancak hâlâ fazla ödeyen veya ayrımcılık ve baskıyla karşılaşan kiracılar var. Bu kabul edilemez" ifadelerini kullandı.