Şeker fiyatı düşük üretim ve aşırı hava koşulları nedeniyle keskin arttı

Dünya genelinde şeker fiyatlarındaki güçlü artış, Avrupa Birliği'nde olumsuz hava koşulları nedeniyle şeker pancarı veriminin düşmesine bağlanıyor. Uluslararası kuruluşlar ve uzmanlar, bu yükselişin arkasında birden fazla etken olduğunu söylüyor.

ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) son raporuna göre, Avrupa Birliği'nde şeker üretiminin azalması, şeker fiyatındaki artışı tetikleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor. Buna ek olarak, El Niño'nun Asya'daki üretim bölgelerine olası etkileri, Brezilya'da yaşanan üretim düşüşü ve Hindistan'ın ham şeker ithalatında vergi muafiyeti uygulayacağını açıklaması da fiyatları yukarı yönlü etkiliyor.

AB'de üretim yüzde 19 azalacak

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), şeker fiyatlarındaki keskin artışın birçok faktörden kaynaklandığını vurguluyor. ABN AMRO sektör ekonomisti Jelmer Schreurs, NU.nl'ye verdiği demeçte, geçen yıl Avrupa Birliği'nde şeker fiyatlarının çok düşük olduğunu ve bunun üreticilerin daha az teslimat belgesi vermesine ve çiftçilerin daha az şeker pancarı ekmesine yol açtığını söyledi. Üzerine gelen kuraklık, hektar başına verimin daha da düşmesine neden oldu.

Brezilya'da üreticiler şeker veya biyoetanol üretme arasında seçim yapabiliyor. Schreurs, yüksek enerji fiyatlarının artık biyoetanol üretimini daha cazip kıldığını belirtiyor. Hindistan'da da hasadın düşük kalması, son aylarda şeker fiyatlarının yükselmesine katkıda bulundu.

Schreurs, El Niño'nun dünya genelinde deniz suyu sıcaklıklarını artırabilen ve aşırı hava olaylarına yol açabilen bir iklim deseni olduğunu hatırlatarak, bu durumun piyasayı tedirgin ettiğini söyledi. Ancak El Niño'nun Hollandalı tüketiciyi doğrudan etkilemesini beklemediğini de sözlerine ekledi. "Fazla şeker içeren ürünlere bakarsanız, gazlı içecekler, şekerlemeler ve kahvaltılık gevrekler gibi, piyasa aktörleri daha yüksek fiyatlarla karşılaşacak."

Bu fiyat artışlarının tüketiciye yansımasının biraz zaman alacağını çünkü üreticilerin genellikle uzun vadeli sözleşme fiyatları üzerinden çalıştığını söyleyen Schreurs, buna rağmen tüketicilerin bu durumu sonunda hissedeceğini ifade ediyor.

Sonbaharda yeni enflasyon dalgası bekleniyor

Ekonomist, "Sonbaharda tüketici daha yüksek şeker fiyatlarıyla karşı karşıya kalabilir çünkü o zamana kadar bu fiyatlar ürünlere yansıtılmış olacak" dedi. "Örneğin şekerlemenin toplam maliyetinde şeker, fiyatın sadece küçük bir kısmını oluşturuyor. Ancak şu sıralar işçilik, nakliye ve enerji gibi diğer maliyetler de artıyor. Bu nedenle o dönemde yeni bir enflasyon dalgası bekliyoruz; yüksek şeker maliyetleri de bunun bir parçası."

Çeşitli kuruluşlar son raporlarında üretim tahminlerini düşürürken, arz açığı beklentileri de yükseliyor. Avrupa Komisyonu'nun en güncel şeker bilançosuna göre, AB üretiminin 2026/2027 satış sezonunda 13,4 milyon tona gerilemesi, yani bir önceki sezonun 16,6 milyon tonuna kıyasla yüzde 19 azalması öngörülüyor.