Sol muhalefet, Jetten'in kraliyet vergisi tutumuna tepkili

Başbakan Rob Jetten'in kraliyet ailesi üyelerinin vergi ödemesini öngören planlara sıcak bakmaması, sol muhalefetin tepkisini çekti. Muhalefet partileri, D66'nın iki yıl önce benzer bir planı kendisinin sunduğunu hatırlatıyor.

D66 milletvekili Joost Sneller'in 2024'te verdiği ve kralın gelirinden vergi ödemesini öngören önergesi parlamentoda geniş bir çoğunlukla kabul edilmişti. Ancak dönemin başbakanı Mark Rutte ve ardından gelen Dick Schoof önergeyi uygulamaya koymadı. D66 lideri Jetten de şimdi Pro partisinin milletvekili Laura Bromet'in benzer içerikli önergesine aynı yaklaşımı gösteriyor. SP milletvekili Sandra Beckerman'ın kraliyetin harcamaları konusunda daha şeffaf olmasını isteyen kabul edilmiş önergesi için de durum aynı. Jetten bu planı "fiilen uygulanamaz" olarak nitelendiriyor.

Pro ve SP, başbakanın bu tutumunu anlamlandıramıyor. Beckerman, "D66 her yıl önergelerin uygulanmamasına kızıyordu. Şimdi partinin kraliyetin geleceğini düşünmek için eşsiz bir fırsatı var" diyerek tepkisini dile getirdi. Beckerman, "Bu fırsatın değerlendirileceğini düşünürdünüz?" ifadesini kullandı.

"Verimsiz bir dinamik"

Tweede Kamer'de (Hollanda Temsilciler Meclisi) Oranje hanedanının vergi muafiyetleri on yılı aşkın süredir tartışılıyor. 2024'te ilk kez parlamenter tarihte D66'nın kralın gelirinden vergi ödemesi planı için üçte iki çoğunluk sağlanmıştı. Bu çoğunluk, söz konusu değişikliğin anayasa değişikliği gerektirmesi nedeniyle önem taşıyordu. Ancak Jetten artık bu planı desteklemeye yanaşmıyor. Her yıl tekrarlanan tartışmayı "verimsiz bir dinamik" olarak nitelendiren Jetten, "bilinen görüşlerin tekrarlandığını" söylüyor. Başbakan bunun yerine "geleceğe uygun bir kraliyet" için daha kapsamlı bir araştırma yapılmasını savunuyor. Bu çerçevede somut önerilerle gelinmesi konusunda Pro milletvekili Bromet ile mutabık kaldı.

Bütçe görüşmeleri sırasında birçok parti kraliyetin rolünü övdü. JA21 fraksiyon başkanı Joost Eerdmans, "Ucuz değil ama ülkemiz için paha biçilmez bir değer taşıyor" dedi. Eerdmans, "Kral bağlantı, tarafsızlık ve istikrar sağlıyor; ticari çıkarlar açısından da doğrudan değer taşıyor" diye konuştu. CDA milletvekili Tijs van den Brink de "kraliyetten memnun olmak için her türlü nedenin bulunduğunu" belirtti. Van den Brink, başbakan Jetten'den önerilerin törensel bir kraliyete yol açmayacağı sözünü aldı.

Öte yandan çok sayıda parti kralın gelecekte daha büyük bir rol üstlenmesini istiyor. Kral 2017'den bu yana hükümet kurma süreçlerinde kenarda duruyor. VVD, CDA, BBB, ChristenUnie ve SGP bu uygulamanın geri alınmasını talep ediyor. Bu durumda kralın seçimlerin ardından ilk keşif görevlisini yeniden ataması söz konusu olacak. Son hükümet kurma süreçleri sorunsuz geçmedi ve partiler bu adımla sürecin aşılabileceğini umuyor. VVD milletvekili Renate den Hollander, "Son yılların siyasetinde parçalanma ve bölünme var" dedi. Den Hollander, "Süreklilik, partilerin üzerinde duran ve halkın arasında konumlanan devlet başkanı olarak kralda bulunuyor" ifadesini kullandı. Bu plan için çoğunluk olup olmadığı henüz bilinmiyor; konu daha sonra oylanacak.