Tweede Kamer, femisit haberlerinde Ispanya modelini öneriyor

Tweede Kamer'de (Hollanda Temsilciler Meclisi) çoğunluk, femisit ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet haberlerinin daha dikkatli yapılması için gönüllü bir medya davranış kodu oluşturulmasını gündeme getirdi. NOS'un haberine göre D66, VVD, Pro, SP, JA21 ve BBB milletvekilleri, Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı Letschert'ten medya kuruluşlarıyla bu konuda görüşmesini istiyor.

Öneriyi D66 milletvekili Hanneke van der Werf sundu. Van der Werf, geçen ay diğer hükümet üyeleriyle birlikte İspanya'yı ziyaret etti. İspanya 2004'ten bu yana toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadele politikaları uyguluyor. Van der Werf, "İspanya'da femisitle mücadele için çok çeşitli sektörlerde aktif çaba gösteriliyor" dedi ve medyanın da özellikle konuya ilişkin farkındalık yaratmada aktif rol oynadığını söyledi.

Hükümet medya kuruluşlarına kısıtlama getiremiyor, ancak onları görüşmeye davet edebiliyor. Van der Werf, "Örneğin kullanılan dil önemli. Haberde mağdurun ve failin kim olduğu olabildiğince açık olmalı. 'Aile trajedisi' gibi ifadeler, yakın bir ilişkide kapalı kapılar ardında yaşananları yansıtmıyor" diyor. Milletvekili ayrıca okuyucuları ek bilgiye yönlendirerek daha fazla bağlam sunulmasını önerdi. Bu uygulama Hollanda'da şu anda 113 Zelfmoordpreventie (113 İntihar Önleme) aracılığıyla zaten yapılıyor.

İspanya'da medyanın sorumluluğu yasalarda tanınıyor

İspanya'da resmi bir davranış kodu bulunmuyor; ancak iki yasa medyanın sorumluluğunu açıkça tanıyor. Medya kuruluşları, bu yasalar ve konuda uzmanlaşan gazetecilerin deneyimlerinden yararlanarak kendi yönergelerini geliştirdi.

İspanyol haber ajansı EFE'de toplumsal cinsiyete dayalı şiddet konusunda uzmanlaşan gazeteci Laura De Grado Alonso, İspanya'nın yaklaşımının Ana Orantes'in öldürülmesinin ardından geliştiğini söyledi. Orantes, José Parejo ile 40 yıl süren ilişkisi boyunca ev içi şiddet görmüş, polisin bu durumu ciddiye almadığı belirtilmişti. 1996'da boşanan Orantes, 4 Aralık 1997'de yaşadıklarını televizyonda kamuya açık şekilde anlattı; bu o dönem için benzeri görülmemiş bir adımdı. Parejo, bundan iki haftadan kısa süre sonra Orantes'i öldürdü.

De Grado'ya göre olay geniş medya ilgisi gördü ve kadına yönelik şiddete ilişkin toplumsal algıyı değiştirdi. O zamana kadar bu tür şiddet, toplumsal bir sorun olarak değil, çoğunlukla özel bir aile meselesi olarak ele alınıyordu.

EFE'nin yönergeleri, gazetecilerin toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti izole bir olay veya kişisel bir sorun değil, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan toplumsal bir sorun olarak sunmasını şart koşuyor. Ajans "hayatını kaybetti" gibi örtmece ifadelerden kaçınıyor; gazeteciler ayrıca sorumluluğu mağdurlara yükleyen dilden uzak duruyor ve mağdurları birey olarak yansıtmayı hedefliyor.

De Grado bir başka önemli noktaya da dikkat çekti: Gazeteciler oynadıkları rolün bilincinde olmalı. Bu, örneğin konuyu yalnızca bir kişi öldürüldükten sonra, yani çok geç kaldıktan sonra haber yapmamak, toplumsal cinsiyete dayalı şiddete daha fazla yer vermek anlamına geliyor.

Hollanda'daki medya kuruluşlarının benzer yönergeler konusunda görüşmeye açık olup olmayacağı ise henüz bilinmiyor. Van der Werf, ilk adımı attığını umuyor. "Umarım bu, toplumun bu tür şiddetten önce gelen uyarı işaretlerinin daha fazla farkında olmasına yardımcı olur ve insanlar sinyalleri daha erken bir aşamada tanıyabilir."