UWV 52.000 WIA uitkeringini yeniden hesaplıyor

UWV (Hollanda Sosyal Sigortalar Kurumu), 2020 ile 2024 yılları arasında yanlış hesaplandığı belirlenen 52.000 WIA uitkeringini (iş göremezlik yardımı) yeniden hesaplamaya başladı. Kurum, bazı kişilere eksik, bazılarına ise fazla ödeme yapıldığını tespit etti.

Maaike Keesen, yıllar önce göğüs kanseri tedavisi gördükten sonra çalışamaz hale geldi. Keesen, UWV'den aldığı bir mektupta "WIA uitkeringinizin hesaplanmasında muhtemelen bir hata yaptık" ifadesini okudu. Aradan geçen bir yıla rağmen ne anlama geldiğini hâlâ bilmiyor. Keesen, aylık yaklaşık 200 euro eksik aldığını tahmin ediyor.

"Bu hikâyenin özü: hoş olmayan sürprizler, tekrar tekrar" diyen Keesen, yaşadığı belirsizliğin büyük stres yarattığını anlatıyor. UWV ile yaptığı ilk görüşmeden sonra sarsıldığını, her yeni belirsizliğin kendisini yıprattığını söylüyor.

Eksik ve fazla ödemeler

Hollanda Sayıştayı'na (Algemene Rekenkamer) göre en az 16.000 kişi 2020-2024 döneminde düşük WIA uitkeringi aldı. Bazı durumlarda fark küçük kalırken, bazılarında 25.000 euroya kadar çıkıyor. En az 12.000 kişi ise fazla ödeme aldı.

UWV'ye göre hataların nedeni uitkering hesaplamasının son derece karmaşık olması. Örneğin bir kişi tatil parası biriktirmiş ama henüz hesabına geçmemişse ya da bireysel seçim bütçesi (individueel keuzebudget) varsa, hesaplama yanlış sonuç verebiliyor. Sayıştay, hataların büyük ölçüde korona döneminde yaygınlaşan evden çalışmadan kaynaklandığını, UWV çalışanları arasındaki karşılıklı yardımın azaldığını belirledi.

Hükümet, toeslagenaffaire (çocuk parası skandalı) benzeri bir skandalın tekrarlanmasını istemiyor. Bu nedenle fazla ödeme alanların parayı geri ödemesi gerekmeyeceği kararlaştırıldı. Kendi hesaplamasına göre yaklaşık 7.500 euro fazla alan Philippe Penders, parayı elinde tutabilmenin ikili bir duygu olduğunu söylüyor: "Öte yandan o para bende zaten yok. Yıllardır fazla çalışamıyorum ve bir uitkering ile yaşıyorum." Penders, netleşene kadar bir yıl boyunca harcamalarını en aza indirdiğini anlatıyor.

UWV 2027'ye kadar ödeme yapacak

Penders, bu süreçte WIA hesaplama uzmanına dönüştü. Amstelveen'deki evinin mutfak masasında başkalarının uitkeringlerini kontrol etmek için küçük bir işletme kurdu. Şimdiye kadar yaklaşık 150 uitkering hesapladığını, bunlar arasında Maaike Keesen'in dosyasının da bulunduğunu söylüyor. Penders'e göre UWV'yi tek başına suçlamak doğru değil: işverenlerin izin kullanımı gibi bilgileri eksik iletmesi hesaplamaları bozuyor.

Jetten kabinesi, WIA sistemini karmaşıklığı nedeniyle değiştirmek istiyor. Sayıştay, sıradan vatandaşların doğru ödeme alıp almadıklarını kendi başlarına kontrol etmesinin mümkün olmadığını, UWV çalışanlarının bile artan hataları fark etmediğini belirtti.

UWV'ye göre mağdurların tamamına ödeme yapılması 2027'yi bulacak. Bunun için 100 milyon euro ayrıldı. Kurum, Sayıştay'ın eleştirilerine rağmen evden çalışma politikasını sıkılaştırmadı. Bir sözcü, çalışanların haftada iki gün ofiste olmasının hedeflendiğini söyledi.