Xi'nin Trump ziyaretinde sembolizm içerikten önce geliyor

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in ABD'ye yapacağı ziyarette, iki ülke liderinin iki gün boyunca bir araya gelmesi, arka planda varılabilecek anlaşmalardan daha önemli bir mesaj olarak değerlendiriliyor. Xi, en son Washington'a geldiğinde Çin'in devlet başkanı olarak henüz 2,5 yılını doldurmuştu ve o dönemki ABD Başkanı Barack Obama tarafından ağırlanmıştı. Bu kez kendisini karşılayacak olan Trump, geçmişte Çin'e yönelik çok sayıda sert eleştiri yöneltmişti.

Buna rağmen ziyaretin protokol tarafı da ihmal edilmiyor. Trump'ın, Xi'yi karşılamak üzere askeri Andrews Havaalanı'na gitmesi bekleniyor. Trump bu jesti daha önce yalnızca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin için yapmıştı; Putin'i geçen yıl Alaska'da karşılamıştı.

Ziyaret programı ve liderlerin ilişkisi

Trump, Çin'e yönelik eleştirilerine rağmen Xi'ye duyduğu hayranlığı da gizlemiyor. Trump, mayıs ayında Xi için "Sen harika bir lider insansın, bunu herkese söylüyorum" demişti. Xi'nin üçüncü dönemini mümkün kılmak için anayasayı değiştirmesi, Trump'ın bu konuda hayal kurmasına yol açtı. Perşembe günü, aralarında Elon Musk (Tesla ve SpaceX) ile Jeff Bezos'un (Amazon) da bulunduğu, ABD'nin en zengin iş insanlarının katılacağı bir devlet yemeği düzenlenecek. Cuma günü ise iki lider, ABD Bağımsızlık Bildirgesi'nin saklandığı Ulusal Arşivler'i ziyaret edecek.

İki liderin perde arkasında neleri görüşeceği ise daha belirsiz. Gözlemcilere göre, dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin iki gün boyunca bir arada olması başlı başına en önemli açıklama olarak kabul ediliyor; olası anlaşmalar ise yan kazanım olarak görülüyor.

Çin uzmanı Frans-Paul van der Putten'e göre bu tür ziyaretler, ilişkinin rayında tutulması için büyük önem taşıyor. "Üst düzey yetkililer, böyle bir zirveye giden süreçte işlerin kontrolden çıkmaması ve tırmanma yaşanmaması için çalışmak durumunda" diyen Van der Putten, her zirvenin ufuktaki bir hedef ve iki ülkenin de riskli adımlardan kaçınması için bir neden oluşturduğunu belirtiyor.

Zirveden beklenen olası sonuçlar

Trump'ın ikinci döneminin başında ABD ile Çin arasındaki ilişkiler önce kötüleşmişti. Trump'ın Çin ürünlerine ithalat vergisi getirmesi, Çin'in de karşı önlemler almasıyla bir ticaret savaşına dönüşmüştü. Geçen yıl ekim ayında Güney Kore'nin Busan kentinde bir araya gelen iki lider, bir yıllık bir ticaret ateşkesi üzerinde anlaşmış; o tarihten bu yana iki ülke arasındaki ilişkiler daha sakin bir seyir izlemişti. Bu yılın mayıs ayında ise Pekin'de Trump için resmi bir karşılama töreni düzenlenmişti.

Van der Putten'e göre Xi'nin mevcut durumun korunmasını sağlaması halinde ziyaretten memnun ayrılması bekleniyor. "Şu anki durum Çin için oldukça elverişli" diyen uzman, Çin'in geçen yıl Trump'ın vergileri karşısında boyun eğmediğini gösterdiğini ve bunun işe yaradığını belirtiyor. "Çatışma o tarihten bu yana yeniden tırmanmadı."

Gözlemciler, görüşmede Güney Kore'de varılan ticaret ateşkesinin uzatılması ihtimalini güçlü görüyor. Çin'in, daha düşük ithalat vergileri karşılığında ABD pazarına daha fazla nadir mineral sürmesi bekleniyor.

Liderlerin yapay zeka alanında işbirliğini duyurma olasılığı da bulunuyor. Zirve öncesinde müzakereciler, iki büyük gücün bir tehlike ortaya çıkması halinde birbirini bilgilendireceği bir plan üzerinde görüşmüştü. Çin'in gündeminde Tayvan da yer alıyor. Çin'in, ABD'den Tayvan'a silah satışını yeniden ertelemesini istediği belirtiliyor. ABD bunu mayıs ayındaki görüşmeden sonra da yapmıştı; yeni bir erteleme Çin için büyük bir kazanç olarak değerlendirilecek.

Trump ise İran konusunda Çin'in yardımına ihtiyaç duyabiliyor. Çin, İran petrolünün önemli alıcılarından ve bu ülkeyle iyi ilişkilere sahip. Kasım ayında Çin'in Shenzhen kentinde Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi, bir ay sonra ise ABD'nin Florida eyaletinde G20 toplantısı düzenlenecek. Bu nedenle liderler kısa süre sonra yeniden bir araya gelecek.