Yağmura rağmen yeraltı suyu çok düşük, önlemler alınmadı

Hollanda'nın büyük bölümünde son aylarda yağmur yağmasına rağmen yeraltı suyu seviyesi hâlâ son derece düşük. Ülkenin pek çok yerinde geçtiğimiz haftalarda ve aylarda, örneğin tarım arazilerini sulamak için kanal ve dere sularının kullanılması yasaklanmıştı. Ancak birçok yerde yeraltı suyunun pompalanmasına izin verilmeye devam edildi. Kurak ve sıcak günlerde tarlaların yanında hâlâ çok sayıda sulama hortumu görülüyordu.

Bu durum, zaten yağış eksikliği ve buharlaşma nedeniyle olağanüstü düşük seviyede olan yeraltı suyu rezervine ek baskı oluşturuyor. Yeraltı suyunun yeniden dolması için bu kış çok yağmur yağması gerekiyor. Aksi takdirde, bu ilkbaharda olduğu gibi gelecek yıla açık vererek girilecek.

İçme suyunun yüzde 60'ı yeraltından

Hollanda, içme suyunun yaklaşık yüzde 60'ını yeraltı suyundan karşılıyor. Ancak iklim değişikliğiyle birlikte daha sık görülen kuraklık nedeniyle çiftçiler de giderek daha fazla yeraltı suyuna yöneliyor. Uzmanlara göre bu durum, su kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Hidrolog Gé van den Eertwegh, “Yüzey suyu kullanımı yasaklandığı anda çoğu kişi yeraltı suyu pompasına geçebiliyor. Böylece sorun başka bir yere kayıyor” diyor.

Hollanda'da tam olarak ne kadar yeraltı suyu kullanıldığı bilinmiyor. İçme suyu şirketleri ve fabrikalar gibi büyük kullanıcılar izne tabi, ancak çiftçiler ve vatandaşlar gibi küçük kullanıcılar için bu her zaman geçerli değil. Yine de uzmanlar, bu küçük kullanıcıların birlikte yeraltı suyu seviyesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olabileceğini söylüyor. Bu nedenle kullanımın daha iyi haritalandırılması ve kurumadan etkilenen bölgelerde sınırlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Doğa ve binalar için riskler

Düşük yeraltı suyu seviyeleri yalnızca ağaç ve bitki köklerinin kurumasına neden olmuyor. Hollanda'nın yüksek kesimlerinde derelerin ve kanalların kurumasına da yol açabiliyor. Bu su yolları genellikle akmaya devam etmek için yeraltı suyuna bağımlı. Bazı bölgelerde habitatları kuruyunca nadir balık türleri yakalanıp başka yerlere taşındı. Utrecht Üniversitesi'nden hidroloji profesörü Marc Bierkens, bunun ekosistemler üzerinde neredeyse geri dönüşü olmayan etkiler yarattığını belirtiyor.

Kentsel bölgelerde ise düşük yeraltı suyu seviyeleri binalara ve altyapıya zarar verebiliyor. Kuru toprak, ahşap temellerde çürümeye ve binalarda çökmeye neden olabiliyor. Yaşam Çevresi ve Altyapı Konseyi'nin (Raad voor de leefomgeving en infrastructuur) yakın tarihli raporuna göre, önümüzdeki yıllarda bu hasarın maliyeti on milyarlarca euroya ulaşabilir.

Kısa süre önce hükümet, yeraltı suyu kullanımına ilişkin daha fazla bilgi edinme planlarını rafa kaldırdı. Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı, illerle görüşmelerin sürdüğünü ve her bölge için maksimum kullanım miktarını belirlemeye yardımcı olacak bir eylem planı hazırlandığını açıkladı. Uzmanlar ise bu sürecin çok yavaş ilerlediğini ve bölgesel alt ve üst sınırların belirlenmesi gerektiğini savunuyor.

Uzmanlar, özellikle kış aylarında daha fazla su tutulması gerektiği konusunda hemfikir. Hollanda şu anda suyu hızla tahliye edecek şekilde tasarlanmış durumda, ancak bu kurak dönemlerde sorun yaratıyor. Araştırmacı Geert-Jan Nijsten, “Toprağın sünger etkisinden daha iyi yararlanmalıyız” diyor.

Alınacak önlemler özellikle çiftçileri olumsuz etkileyebilir. Su tutulması, su seviyelerinin yükseltilmesini gerektirdiğinden tarlaların ıslanmasına ve ilkbaharda ağır makinelerle çalışmayı zorlaştırabilir. Bazı durumlarda su kurulları, bu nedenle zarar gören çiftçilere tazminat ödemek zorunda kalabilir.

Çevre hukuku uzmanı Peter de Putter, bu durumun eyalet ve su kurullarında bu tür önlemleri yapısal olarak uygulama konusunda isteksizlik yarattığını, ancak bu yazın bunu teşvik edebileceğini söylüyor. Üç yıl önce Su Kurulları Birliği, köklü seçimler yapılması gerektiğini ve herkesin memnun edilemeyeceğini belirtmişti. Nijsten de şu değerlendirmeyi yapıyor: “Her şeyi kusursuz yapmak giderek zorlaşıyor. Ülkeyi aşırı suya karşı oldukça iyi hazırlamıştık. Şimdi çok su ile az su arasında bir denge bulmak gerekiyor. Bu, çok zor ikilemler yaratıyor.”