Hollanda'da asgari kurumlar vergisi 2024'te 449 milyon euro getirdi

Hollanda'da 2024 yılında yürürlüğe giren asgari kurumlar vergisi, o yıl için yaklaşık 200 çokuluslu şirketten toplam 449 milyon euro toplandı. Bu bilgi, Maliye Devlet Sekreteri Eerenberg'in Meclis sorularına verdiği yanıtta yer aldı. Verginin uygulanmaya başladığı dönemde, yıllık yaklaşık 466 milyon euro gelir getirmesi bekleniyordu.

Küresel anlaşma ve uygulama

Dünya genelinde 140'tan fazla ülke, birkaç yıl önce çokuluslu şirketlerin belirli bir ülkede kârları üzerinden yüzde 15'ten az vergi ödemesi durumunda, o ülkenin ek vergi alarak bu oranı yakalamasını kararlaştırdı. Amaç, büyük şirketlerin vergiden kaçınmasını azaltmak. Örneğin, ana şirketi Hollanda'da, iştiraki Bahamalar'da olan ve orada yüzde 10 kâr vergisi ödeyen bir işletme için Hollanda, eksik kalan yüzde 5'i tahsil edebiliyor. Kural, yalnızca dünya çapında cirosu 750 milyon euro veya üzeri olan büyük şirketler için geçerli.

Şirketlerin 2024 yılı için beyanname verme ve ödeme süresi normalde bu yılın ağustos sonuna kadardı. Ancak Vergi Dairesi'ndeki (Belastingdienst) teknik sorunlar nedeniyle süre bu ayın sonuna kadar uzatıldı. Bu nedenle tutarın artması mümkün. Öte yandan şirketler itiraz edebildiği için miktar düşebilir. Eerenberg'e göre şimdiden birkaç itiraz yapıldı. 2025 için ödenecek tutar ise henüz belirsiz; şirketlerin bu yıl için son tarihi Mayıs 2027 sonu.

Hollanda içinde de ek vergi

449 milyon euronun yaklaşık 129 milyon eurosunun, şirketlerin Hollanda'da 'yetersiz' kâr vergisi ödemesi nedeniyle tahsil edildiği dikkat çekiyor. Hollanda'da kâr vergisi ilk 200 bin euro için yüzde 19, üzeri için yüzde 25,8. Yani yüzde 15'lik asgari oranın üzerinde. Ancak bazı özel düzenlemeler, şirketlerin yüzde 15'in altına inmesine olanak tanıyor. Örneğin inovasyon kutusu (innovatiebox) sayesinde inovatif faaliyetlerden elde edilen kâr için yalnızca yüzde 9 vergi ödeniyor. Bunun için faaliyetin gerçekten inovatif olduğuna dair hükümetten bir 'damga' alınması gerekiyor. Deniz taşımacılığında ise tonaj rejimi (tonnageregeling) var; armatörler gerçek kârları üzerinden değil, gemilerinin net yük kapasitesi üzerinden vergi ödüyor. Bu da verginin yüzde 15'in altına düşmesine yol açabiliyor. Eerenberg, bu iç ek verginin 'yalnızca çok sınırlı sayıda mükellef için geçerli olduğunu ve genellikle küçük tutarlarda kaldığını' belirtti.

Asgari kurumlar vergisinden elde edilecek gelirin önümüzdeki yıllarda nasıl bir seyir izleyeceği belirsiz. 2024'te bazı ülkeler bu kuralları henüz uygulamaya koymamıştı. Bu nedenle Hollanda, diğer ülkelerde yüzde 15'e ulaşılamadığı için görece sık tahsilat yapabildi. Hükümet, bazı ülkelerde asgari verginin 2025 veya sonrasında başlaması nedeniyle gelirin zamanla düşmesini bekliyor. Buna karşılık şirketlerin kârlarını daha sık Hollanda'da kaydetmesi bekleniyor; çünkü kârı düşük vergili bir ülkeye kaydırmanın vergi avantajı azalıyor. Bu da Hollanda'daki normal kâr vergisi miktarını artırabilir.

Bir diğer etken ABD. Başkan Trump'ın baskısıyla, ABD merkezli çokuluslu şirketler için bir istisna getirildi. Bu, diğer ülkelerin 2026'dan itibaren bu şirketlere ek asgari vergi uygulamasını zorlaştırıyor. Hollanda 2024'te ABD'li ana şirketi olan çokuluslular için 120 milyon euro tahsil etmişti. İstisna nedeniyle bundan ne kadarının kalacağı henüz net değil. Genel olarak Hollanda hazinesinin önümüzdeki yıllarda asgari vergiden ne kadar kazanacağını söylemek zor. Ancak bu vergi yalnızca şirketlerin Hollanda'da daha fazla vergi ödemesini değil, dünya genelinde daha fazla ödemesini ve ülkelerin düşük vergi konusunda rekabetinin azalmasını amaçlıyor. Son tahminlere göre asgari kurumlar vergisi dünya çapında yılda 70 ila 98 milyar euro arasında gelir getirecek.