Tata Steel IJmuiden'ın geleceği belirsizliğini koruyor

Tata Steel'in IJmuiden'daki çelik fabrikasında çalışan binlerce işçi ve çevrede oturanlar, şirketin geleceğine ilişkin netliği büyük olasılıkla daha uzun süre beklemek zorunda kalacak. Tata, fabrikanın çevre dostu hale getirilmesi için hükümetle 2 milyar euroluk devlet desteği üzerine müzakere ediyor.

Bu konudaki anlaşmaların en geç 30 Eylül'de kesinleşmesi gerekiyor. Müzakerelere yakın kaynaklardan edinilen bilgilere göre, bunun on gün içinde başarılma olasılığı son derece düşük. Tata hakkında yürütülen ceza soruşturması ve fabrikanın bazı bölümlerinin ruhsatlarının iptal edilmesi tehdidi görüşmeleri zorlaştırıyor.

Resmi olarak, verduurzaming (çevre dostu dönüşüm) konusunda daha önce yapılan anlaşmaları içeren niyet beyanı 30 Eylül'den sonra sona erecek. Bu, hem Tata'nın hem de hükümetin yapılan anlaşmalarla artık bağlı olmadığı anlamına geliyor. Ancak iki taraf da müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğinde bunun için bir düzenleme yapabilir.

En büyük sera gazı kaynağı

IJmuiden'daki yüksek fırınlar, yılda 11,2 megaton CO2 ile Hollanda'nın en büyük sera gazı salıcısı konumunda. Çevre dönüşüm planı emisyonları yaklaşık yüzde 40 azaltmayı öngörüyor. Tata, yüksek fırınların yarısını kapatıp yerine gaz ve hidrojenle çalışabilen bir süreç kurmak istiyor.

Ayrıca çelik şirketi, bir elektrikli fırında daha fazla hurda geri dönüştürmeyi hedefliyor. Gaz kullanımı ve kömür kullanımının kısmen sürdürülmesi, fabrikanın yıllar boyunca CO2 salmaya devam edeceği anlamına geliyor. Bu nedenle şirket CO2'yi de yakalayıp depolamak istiyor.

IJmuiden'daki Tata'da yaklaşık 9000 kişi çalışıyor; tahminlere göre tedarikçi şirketlerde de yaklaşık 20.000 iş yeri çelik fabrikasına bağlı. Bu yönüyle Tata, IJmond bölgesinin en büyük işvereni. Hükümet, 2 milyar euroluk sübvansiyonla yalnızca CO2 emisyonunu azaltmayı değil, aynı zamanda Hollanda için önemli bir temel sanayi kolunu da korumayı amaçlıyor.

Önümüzdeki yıllarda CO2 salma haklarının giderek pahalanması nedeniyle kömürle çelik üretiminin uzun vadede artık kârlı olmayacağı tahmin ediliyor.

Şirket her cephede zor durumda

Tata Steel IJmuiden şu anda her cephede zor bir dönemden geçiyor. Savcılık (Openbaar Ministerie), şirketi çevrede oturanların sağlığını tehlikeye atacak şekilde zararlı maddeleri kasten salmakla suçluyor. Savcılık bu nedenle Tata hakkında ceza soruşturması yürütüyor ve yöneticilerin rolünü inceliyor.

Ayrıca Kuzey Hollanda eyaletinin çevre servisi, önemli bölümlerin ruhsatını iptal etmek istiyor. Söz konusu bölümler, izin verilenden yapısal olarak daha fazla tehlikeli madde salan kok gazı fabrikaları.

Hükümet de çevre riskleri nedeniyle, çelik üretiminin bir yan ürünü olan çelik cürufunun kullanımını sınırlandırdı. Bu cürufun yol yapımı gibi alanlarda satılması zorlaştığı için Tata, satılamayan büyük bir atık dağıyla baş başa kalma riskiyle karşı karşıya.

Hükümetin, çevre servisinin ve savcılığın sorumlulukları Hollanda'da kesin olarak birbirinden ayrılmış durumda. Yine de yaşananlar, Tata'nın Hindistan'daki merkez ofisindeki en üst düzey yöneticilerin kaşlarını çatmasına yol açıyor.

Tata'nın çevre dönüşüm planları son yıllarda birkaç kez değiştirildi, ancak ikilemler aynı kalıyor.

Hükümet için ceza soruşturmasına konu olan bir şirkete milyarlarca euroluk destek vermek zor. Hem hükümet hem de İkinci Meclis'teki çoğunluk, ilke olarak Hollanda'da 'yeşil çelik' üretimine mali destek verilmesinden yana. Ancak bunun koşulu, IJmuiden'da çevre kurallarının ihlalinin sona ermesi.

Ayrıca şirketin finansal olarak sağlıklı olması gerekiyor. Bu da birkaç yıl içinde milyarlarca euroluk devlet sübvansiyonunun dipsiz bir kuyuya gitmesini önlemek için isteniyor. Tata geçen yıl 200 milyon eurodan fazla zarar etti.

Eleştirmenler, Avrupa'da yeşil çeliğin İskandinavya veya İspanya'da üretilmesinin daha iyi olacağı görüşünde. Oralarda yeşil hidrojen üretmek için hidroelektrik veya güneş enerjisinden ucuz sürdürülebilir elektrik bulunuyor.

Tata ve hükümet en çok, çevre dönüşümü konusunda bir anlaşmaya varıp çelik sanayisini gelecek için Hollanda'da tutmayı istiyor. Ancak sorunlar kolayca çözülecek gibi değil. IJmuiden'da temiz bir çelik fabrikası umudu henüz kaybolmuş değil, ancak böyle bir fabrikanın kurulacağına dair kesinlik de yok.